Një studim i ri ndërkombëtar ka zbuluar se më shumë se një e katërta e viteve të shëndetshme të humbura për shkak të kancerit të gjirit lidhen me faktorë të stilit të jetesës, si konsumimi i mishit të kuq dhe pirja e duhanit.
Studimi është publikuar në revistën shkencore The Lancet Oncology dhe konsiderohet analiza më e madhe e bërë deri tani mbi kancerin e gjirit dhe faktorët që rrisin rrezikun e zhvillimit të tij.
Analiza përdori të dhëna nga regjistrat e kancerit në më shumë se 200 vende, duke mbuluar periudhën 1990–2023, dhe përfshiu edhe parashikime për trendet e sëmundjes deri në vitin 2050.
Sipas studiuesve, rastet e reja të kancerit të gjirit pritet të rriten ndjeshëm në dekadat e ardhshme.
Rritja e rasteve të kancerit të gjirit në botë
Studimi parashikon se:
-
rastet globale të kancerit të gjirit do të rriten nga 2.3 milionë në vitin 2023
-
në më shumë se 3.5 milionë raste në vitin 2050
Në Mbretërinë e Bashkuar, statistikat tregojnë se rreth një në shtatë gra mund të zhvillojë kancer të gjirit gjatë jetës së saj.
Ekspertët paralajmërojnë se kjo rritje do të ketë një ndikim të madh në sistemet shëndetësore në nivel global.
Faktorët e stilit të jetesës që rrisin rrezikun
Studimi tregon se 28% e barrës globale të kancerit të gjirit në vitin 2023 ishte e lidhur me disa faktorë të modifikueshëm të stilit të jetesës.
Kjo përkthehet në rreth 6.8 milionë vite të shëndetshme të humbura për shkak të sëmundjes, paaftësisë ose vdekjes së parakohshme.
Faktorët kryesorë të identifikuar përfshijnë:
-
konsum të lartë të mishit të kuq
-
pirjen e duhanit dhe ekspozimin ndaj tymit pasiv
-
nivele të larta të sheqerit në gjak
-
indeks të lartë të masës trupore (BMI)
-
konsum të alkoolit
-
mungesë të aktivitetit fizik
Sipas analizës, konsumi i lartë i mishit të kuq kishte ndikimin më të madh, duke u lidhur me rreth 11% të viteve të shëndetshme të humbura.
Ai ndiqet nga:
-
duhani (8%)
-
niveli i lartë i sheqerit në gjak (6%)
-
BMI i lartë (4%)
-
alkooli dhe mungesa e aktivitetit fizik (nga 2%)
Rritje e rasteve tek gratë më të reja
Studimi identifikoi gjithashtu një ndryshim të rëndësishëm sipas grupmoshave.
Në vitin 2023, numri i rasteve të reja të diagnostikuara tek gratë 55 vjeç e lart ishte rreth tre herë më i lartë sesa tek gratë e moshës 20–54 vjeç.
Megjithatë, një trend shqetësues është rritja e rasteve tek gratë më të reja.
Që nga viti 1990, rastet e kancerit të gjirit tek gratë e moshës 20–54 vjeç janë rritur me rreth 29%, ndërsa tek gratë më të moshuara nivelet kanë mbetur relativisht të qëndrueshme.
Pabarazitë globale në diagnostikim dhe trajtim
Sipas autores kryesore të studimit, Kayleigh Bhangdia nga Institute for Health Metrics and Evaluation në Universitetin e Washingtonit, barra e sëmundjes po zhvendoset gjithnjë e më shumë drejt vendeve me të ardhura të ulëta dhe të mesme.
Ajo theksoi se në shumë prej këtyre vendeve pacientët përballen me:
-
diagnozë në faza më të avancuara të sëmundjes
-
akses më të kufizuar në trajtim cilësor
-
norma më të larta vdekshmërie
Kjo situatë mund të kërcënojë progresin e bërë në shëndetin e grave në nivel global.
Parandalimi mbetet thelbësor
Ekspertët e shëndetit publik theksojnë se ndryshimet në stilin e jetesës mund të reduktojnë ndjeshëm rrezikun e kancerit të gjirit.
Disa nga rekomandimet kryesore përfshijnë:
-
ndalimin e duhanit
-
mbajtjen e një peshe trupore të shëndetshme
-
kufizimin e konsumit të alkoolit
-
rritjen e aktivitetit fizik
-
reduktimin e konsumit të mishit të kuq
Sipas ekspertëve, investimet në parandalim, diagnostikim të hershëm dhe trajtim efektiv janë thelbësore për të ulur ndikimin global të kësaj sëmundjeje.
