Një studim i ri shkencor nga Zvicra ka zbuluar se disa proteina në gjakun e njerëzve që jetojnë mbi 100 vjeç mund të lidhen me ngadalësimin e procesit të plakjes.
Shkencëtarët besojnë se këto të ashtuquajtura “proteina të lidhura me rininë” (youth-associated proteins) mund të ndihmojnë në kuptimin më të mirë të biologjisë së jetëgjatësisë dhe në të ardhmen mund të frymëzojnë trajtime që zgjasin jetën e njeriut.
Studiuesit zbuluan se gjaku i shumë centenarëve (personave mbi 100 vjeç) ka karakteristika biologjike që i ngjajnë më shumë atyre të njerëzve shumë më të rinj.
Si u realizua studimi
Në studim, shkencëtarët analizuan mostra gjaku nga tre grupe njerëzish:
-
39 centenarë, me moshë mesatare rreth 101 vjeç
-
55 persona të moshuar të hospitalizuar, me moshë mesatare 86 vjeç
-
40 të rritur të shëndetshëm, me moshë mesatare 41 vjeç
Duke përdorur analiza shumë të ndjeshme laboratorike, studiuesit matën 724 proteina të ndryshme në gjak.
Këto përfshinin:
-
358 proteina të lidhura me inflamacionin
-
366 proteina të lidhura me shëndetin e zemrës
Të dy këta faktorë janë shumë të rëndësishëm për jetëgjatësinë dhe plakjen e shëndetshme.
37 proteinat që lidhen me jetëgjatësinë
Nga 724 proteinat e studiuara, 37 prej tyre rezultuan veçanërisht të rëndësishme.
Sipas studiuesit Flavien Delhaes nga Fakulteti i Mjekësisë në Universitetin e Gjenevës:
“Tek centenarët, profili i këtyre 37 proteinave është më i ngjashëm me atë të njerëzve të rinj sesa me atë të të moshuarve mbi 80 vjeç.”
Kjo sugjeron se personat që jetojnë shumë gjatë nuk i shmangen plotësisht procesit të plakjes, por disa mekanizma biologjikë të plakjes ngadalësohen ndjeshëm.
Roli i stresit oksidativ në plakje
Një nga ndryshimet më të rëndësishme të identifikuara në studim lidhej me stresin oksidativ.
Stresi oksidativ ndodh kur në trup krijohet një çekuilibër midis radikaleve të lira dhe antioksidantëve.
Ky proces:
-
përshpejton plakjen
-
rrit rrezikun e sëmundjeve kronike
-
lidhet me sëmundje si kanceri, diabeti dhe Alzheimeri
Tek centenarët, studiuesit zbuluan se niveli i stresit oksidativ ishte shumë më i ulët krahasuar me popullatën e zakonshme të moshuar.
Proteina që mbeten “të reja”
Studimi zbuloi gjithashtu se disa proteina tek centenarët ruanin nivele shumë më të reja biologjikisht.
Këto përfshijnë:
-
proteina që mbajnë strukturën dhe forcën e indeve
-
proteina që lidhen me metabolizmin e yndyrnave
-
proteina inflamatore që tek centenarët mbeten në nivele më të ulëta
Një proteinë e rëndësishme ishte DPP-4, e cila ndikon në mënyrën se si trupi kontrollon hormonin GLP-1, i rëndësishëm për metabolizmin dhe kontrollin e insulinës.
Kjo mund të ndihmojë në ruajtjen e ekuilibrit të sheqerit në gjak dhe metabolizmit të shëndetshëm.
Stili i jetesës dhe jetëgjatësia
Megjithëse gjenetika luan një rol në jetëgjatësi, studiuesit theksojnë se vetëm rreth 25% e jetëgjatësisë varet nga gjenet.
Pjesa tjetër lidhet me stilin e jetesës dhe faktorët e mjedisit.
Disa nga faktorët që mund të ndihmojnë në plakje më të shëndetshme përfshijnë:
-
një dietë të shëndetshme dhe të balancuar
-
konsumimin e frutave dhe perimeve
-
aktivitetin fizik të rregullt
-
mbajtjen e një peshe trupore të shëndetshme
-
reduktimin e inflamacionit në organizëm
Studiuesit theksojnë se edhe zakone të thjeshta si ngrënia e një fruti në mëngjes mund të ndihmojnë në uljen e stresit oksidativ gjatë ditës.
